|
Za punkt wyjścia przy omawianiu prawnych
uwarunkowań działalności turystycznej na wsi można uznać stwierdzenie, w
myśl ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej
(Dz. U. Nr 101 poz. 1178 art.3), że przepisów tej ustawy nie stosuje się
do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz
chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa
śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi i miejsc na
ustawienie namiotów, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w
gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów.
Inne usługi turystyczne to m.in.: jazda konna, przewozy bryczką,
wynajmowanie łódek, udostępnianie łowisk.
Ustawa o
usługach turystycznych określa warunki świadczenia usług turystycznych
przez przedsiębiorców, ponieważ rolnik podejmujący działalność w w/w
zakresie przedsiębiorcą nie jest, przepisy tej ustawy nie znajdują
zastosowania w stosunku do rolników wynajmujących pokoje, miejsce na
ustawienie namiotów i sprzedających posiłki domowe, a także świadczących
turystom inne usługi w gospodarstwie rolnym.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych dzieli
obiekty, w których świadczone są usługi hotelarskie, na dwie grupy:
- obiekty
hotelarskie:
hotel, motel, dom wycieczkowy, pensjonat, kemping, pole biwakowe,
schronisko;
-
inne obiekty
świadczące usługi hotelarskie, do
których zalicza się wynajmowane w gospodarstwach rolnych kwatery.
Zaszeregowania
obiektów hotelarskich do poszczególnych rodzajów dokonuje wojewoda
właściwy ze względu na miejsce położenia obiektu, który nadaje również
kategorię i prowadzi ewidencję obiektów hotelarskich. Natomiast ewidencję
innych obiektów, w których świadczone są usługi hotelarskie, spełniających
minimalne wymagania co do wyposażenia prowadzi wójt, burmistrz, prezydent
właściwy ze względu na położenie obiektów. Na dzień dzisiejszy nie ma
obowiązku zgłaszania innych obiektów do ewidencji obiektów, świadczących
usługi hotelarskie, choć w najbliższym czasie przewiduje się zmianę w tym
zakresie.
Niewątpliwie ogromną zachętą przy
podejmowaniu działalności eko- i agroturystycznnej na wsi, jest możliwość
całkowitego zwolnienia z podatku dochodowego,
możliwe jest to jednak tylko w przypadku wynajmowania pokoi gościnnych
przez osoby, które spełniają równocześnie poniższe warunki:
-
pokoje wynajmują osobom czasowo przebywającym na wypoczynku
(zwolnienie nie dotyczy pokoi wynajmowanych na stałe),
-
wynajmowane pokoje znajdują się w budynkach mieszkalnych (nie
podlegają zwolnieniu z podatku dochody uzyskane z wynajmu domków
turystycznych, a także pomieszczeń w budynkach adaptowanych na cele
usługowe),
-
budynki mieszkalne są położone na terenach wiejskich (gmina wiejska
lub wiejsko-miejska, poza terenem miasta), nie ma znaczenia w tym
przypadku czy właściciel jest rolnikiem i gdzie jest zameldowany,
-
wynajmujący prowadzi gospodarstwo rolne ( za gospodarstwo rolne
uważać należy, zgodnie z art.1 ust.2 ustawy o podatku rolnym, obszar
użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz sklasyfikowanych jako użytki
rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego
gospodarstwa, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha fizyczny, lub o
powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy
stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej
lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości
prawnej), a budynki w których wynajmowane są pokoje, należą do tego
gospodarstwa,
-
liczba pokoi przeznaczonych do wynajmu nie przekracza pięciu. Do
tej liczby wlicza się jedynie pokoje oddawane do wyłącznej dyspozycji
gości, bez jadalni, bawialni, werandy, itp. pomieszczeń. Pokojem jest
pomieszczenie samodzielne, nawet jeżeli posiada połączenie dodatkowymi
drzwiami z innym pokojem. Jeżeli ktoś wynajmuje więcej, np. 7 pokoi, to
nie może uznać dochodu z pierwszych 5 za zwolniony, a pozostałych 2 za
opodatkowany – powinien opodatkować wszystkie 7 pokoi.
Należy pamiętać, że muszą być spełnione
wszystkie w/w warunki łącznie, brak możliwości spełnienia jednego z nich
uniemożliwia skorzystanie ze zwolnienia podatkowego.
Rolnicy, którzy
nie spełniają tych pięciu kryteriów oraz osoby, które wynajmują pokoje,
miejsca na ustawienie namiotów lub sprzedają posiłki domowe nie będąc
rolnikami, a także osoby świadczące inne usługi turystyczne w oparciu o
grunty i budynki nie związane z gospodarstwem rolnym stają się
przedsiębiorcami i powinny dopełnić obowiązku zgłoszenia działalności do
ewidencji gospodarczej.
Zwolnienie przysługuje każdemu kto
spełnia wymienione warunki, nawet jeżeli osiąga dodatkowe dochody uzyskane
z tytułu innej działalności. Zwolnienie obejmuje również dochody uzyskane
z tytułu wyżywienia gości mieszkających w wynajmowanych pokojach (bez
sprzedaży alkoholu). Zwolnienie nie dotyczy wynajmowania miejsc pod
ustawienie przyczep i namiotów oraz odrębnych pól namiotowych.
Osoby, które nie
spełniają wszystkich wyżej wymienionych warunków podlegają opodatkowaniu
podatkiem dochodowym.
Od
1 stycznia 2003 r. na podstawie zmian w ustawie o zryczałtowanym
podatku dochodowym od niektórych dochodów osiąganych przez osoby fizyczne
(Dz.U. Nr 141, poz. 1183) wprowadzono możliwość opodatkowania
kartą podatkową (50–340 zł miesięcznie w zależności od tego ilu
mieszkańców zamieszkuje daną miejscowość) usług hotelarskich, polegających
na wynajmie pokoi gościnnych i domków turystycznych ( w tym wydawanie
posiłków), jeżeli łączna liczba pokoi ( w tym także w domkach
turystycznych) nie przekracza 12, pod warunkiem zatrudnienia nie więcej
niż 2 pracowników lub 2 pełnoletnich członków rodziny, nie wyłączając
małżonka. Stawki opodatkowania usług w zakresie wytwórczości ludowej i
artystycznej ustalono na 30-60 zł miesięcznie. Opodatkowanie w formie
karty podatkowej jest bardzo wygodną formą opodatkowania, polega na
comiesięcznym wpłacaniu stałej kwoty, niezależnie od osiąganego dochodu.
Zaletą tej formy opodatkowania jest możliwość zgłaszania przerw w
działalności, możliwość wystawiania rachunków na życzenie klienta,
możliwość prowadzenia w tej formie nawet dużego obiektu (do 12-u pokoi,
ale bez alkoholu), prostota prowadzenia dokumentacji podatkowej.
Dopuszczalne jest opodatkowanie w formie karty podatkowej bez prowadzenia
działalności gospodarczej. Pamiętać należy, że wysokość stawki
określa decyzja, właściwego dla miejsca zamieszkania, Urzędu Skarbowego na
wniosek podatnika, który należy złożyć do 20 stycznia na dany rok
podatkowy.
Drugą formą
opodatkowania podatkiem dochodowym, w zakresie wykonywania usług
turystycznych w gospodarstwie rolnym, jest ryczałt od przychodów
ewidencjonowanych. Podatek zryczałtowany opłacany jest bez
możliwości pomniejszania przychodu o koszty uzyskania, czyli od faktycznie
pobranej kwoty. Istnieje możliwość opodatkowania podatkiem zryczałtowanym
od przychodów ewidencjonowanych bez konieczności rejestrowania
działalności gospodarczej. W tym przypadku stawka wynosi 8,5 % od
uzyskanego przychodu do kwoty 4 000 EURO (około 17 000 zł), ponad tą
kwotę stawka opodatkowania ryczałtem wynosi 20 %. Jeśli rolnik zdecyduje
się na zarejestrowanie działalności gospodarczej, stawka opodatkowania w
formie ryczałtu wynosi 17 % dla obiektów turystycznych, hoteli i miejsc
krótkotrwałego zakwaterowania, dla organizacji turystyki i pośrednictwa
turystycznego, sportu i rekreacji. Dla gastronomii z alkoholem oraz dla
najmu i dzierżawy stawki zostały ustalone na poziomie 3 % - 8,5 %. Pisemne
oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów
ewidencjonowanych za dany rok podatkowy podatnik powinien złożyć do
Urzędu Skarbowego, właściwego dla miejsca zamieszkania podatnika, nie
później niż do dnia 20 stycznia roku podatkowego. Jeśli podatnik
rozpoczyna działalność gospodarczą w trakcie roku podatkowego, powinien
złożyć oświadczenie o wyborze opodatkowania do dnia poprzedzającego dzień
rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania
pierwszego przychodu.
Podatek na
zasadach ogólnych opłaca się od faktycznie osiągniętego dochodu,
po jego comiesięcznym obliczeniu na podstawie deklaracji PIT-5. W
turystyce wiejskiej ogólne zasady opłacania podatku dotyczą:
- osób
osiągających dochody z najmu, nie objętego omówionymi uprzednio
zwolnieniami lub ryczałtem, a także dochody za świadczonych okazjonalnie
usług, tego typu dochody nie wymagają prowadzenia żadnej szczególnej
ewidencji (jedynie comiesięcznego składania deklaracji PIT-5),
-
osób, które prowadzą działalność zgłoszoną do ewidencji gospodarczej, w
tym wypadku podatnik prowadzi szczególny rodzaj ewidencji – książkę
przychodów i rozchodów.
Należy pamiętać,
że podjęcie każdej działalności gospodarczej, podlegającej zgłoszeniu do
ewidencji, powoduje równocześnie powstanie obowiązku ubezpieczenia
społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ZUS i opłacanie tej
składki, niezależnie od osiąganych dochodów. Przepis ten nie dotyczy
rolników, którzy w zakresie prowadzonego gospodarstwa opłacają składki do
Kasy Rolniczych Ubezpieczeń Społecznych KRUS. Jednak podleganie
ubezpieczeniu KRUS wymaga posiadania przez rolnika 1 ha przeliczeniowego.
Rolnicy, którzy nie posiadają 1 ha przeliczeniowego zmuszeni są do
opłacania składek ZUS.
Uruchamiając
działalność w zakresie turystyki wiejskiej należy pamiętać o podatku
od towarów i usług, dla potrzeb którego nie ma znaczenia, czy
podatnik jest przedsiębiorcą czy też nie. W każdym przypadku, nawet
wówczas, gdy korzystamy ze zwolnienia podatkowego ze względu na niewielki
rozmiar działalności, należy prowadzić tzw. dzienną ewidencję sprzedaży,
może być ona w formie np. zwykłego zeszytu. Taka uproszczona forma
ewidencji pozwala uchwycić przekroczenie kwoty przychodu 10 000 EURO,
czyli kwoty do której możemy korzystać ze zwolnienia z konieczności
opłacania podatku VAT z tytułu sprzedaży towarów i odpłatnego świadczenia
usług. Jeżeli wysokość osiąganych przychodów przekroczy kwotę 10 000
EURO, koniecznym staje się opłacanie podatku VAT, którego podstawowa
stawka w zakresie turystyki wynosi 7 %. Należy pamiętać, że przy
działalności sezonowej kwota zwolnienia jest odpowiednio mniejsza, np.:
przy kwartalnej działalności zwolnienie to dotyczy dochodów, które nie
przekraczają kwoty 2 500 EURO. Kwoty wyrażone w EURO przelicza się na
walutę polską według średniego kursu EURO ogłaszanego przez Narodowy Bank
Polski, obowiązującego w dniu 1 października roku poprzedzającego rok
podatkowy. Można oczywiście nie skorzystać z możliwości zwolnienia z
płacenia podatku VAT, co jest korzystne szczególnie dla osób
inwestujących, remontujących i rozbudowujących swoje domy czy ośrodki,
ponieważ można odliczyć, zapłacony przy zakupie materiałów budowlanych,
podatek.
Obowiązujące ustawy
podatkowe:
1.
Ustawa z dnia 19
listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz.1178)
2.
Ustawa z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Dz. U. z
2000 r. Nr 14, poz. 176,
późniejszymi zmianami: Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 270, Nr 60,
poz. 703, Nr 70, poz. 816, Nr 104, poz. 1104, Nr 117, poz. 1228 i Nr 122,
poz. 1324, z 2001 r. Nr 4, poz. 27, Nr 8, poz. 64, Nr 52, poz. 539, Nr 73,
poz. 764, Nr 74, poz. 784, Nr 88, poz. 961, Nr 89, poz. 968, Nr 102, poz.
1117, Nr 106, poz. 1150, Nr 110, poz. 1190, Nr 125, poz. 1363 i 1370 i Nr
134, poz. 1509 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676, Nr
89, poz. 804 i Nr 135, poz. 1146)
3.
Ustawa z dnia 20
listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych
przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
(Dz. U. Nr 144, poz. 930, z 2000 r. Nr 104, poz. 1104 i Nr 122,
poz. 1324 oraz z 2001 r. Nr 74, poz. 784, Nr 88, poz. 961, Nr 125,
poz. 1363 i 1369 i Nr 134, poz. 1509)
|
